Je kind kijkt altijd mee: wat kinderen leren van de manier waarop ouders met conflicten omgaan

Een column door Els Steenhagen ter gelegenheid van de Internationale Dag van de Jeugd.

Als moeder van drie schoolgaande kinderen merk ik regelmatig dat mijn werk als mediator mij thuis ook een bewustere moeder maakt. Juist wanneer ouders uit elkaar gaan, zie ik hoe groot de invloed van hun gedrag op kinderen is. Soms zitten wij ‘s avonds aan de eettafel en denk ik terug aan een gesprek dat we die dag hebben gevoerd. Dan kijk ik naar mijn eigen kinderen en realiseer ik mij opnieuw hoe scherp kinderen kijken. Hoeveel zij zien, voelen en onthouden, ook wanneer wij als volwassenen denken dat ze met heel andere dingen bezig zijn.

Op 12 augustus wordt de Internationale Dag van de Jeugd gevierd. Wereldwijd wordt op deze dag stilgestaan bij de ontwikkeling, kansen en het welzijn van jongeren. Dat lijkt misschien vooral een onderwerp voor scholen, overheden of jeugdorganisaties. Maar eerlijk gezegd denk ik dat de basis veel dichter bij huis wordt gelegd. Juist thuis leren kinderen hoe je omgaat met emoties, meningsverschillen en conflicten. Dat geldt iedere dag, maar misschien wel extra wanneer ouders gaan scheiden.

Kinderen en scheiding: zij zijn altijd onderdeel van het verhaal

In onze praktijk begeleiden wij ouders die uit elkaar gaan. Tijdens een scheidingsmediation spreken we over zorgregelingen, een ouderschapsplan, vakanties, financiën en praktische afspraken. Dat zijn belangrijke onderwerpen, maar minstens zo belangrijk is wat er tússen die afspraken gebeurt. Want hoewel kinderen meestal niet letterlijk aan onze mediationtafel zitten, zijn zij er altijd. In de verhalen van hun ouders, in de zorgen die worden uitgesproken en in de keuzes die worden gemaakt.

Ouders zeggen bijna altijd dat hun kinderen op één staan. En meestal menen zij dat ook oprecht. Toch zien wij hoe ingewikkeld het kan zijn om dat uitgangspunt vast te houden wanneer verdriet, boosheid of teleurstelling de overhand nemen. Voor je het weet, wordt een kind gevraagd een boodschap door te geven, voelt het zich verantwoordelijk voor het geluk van één van de ouders of probeert het de spanning tussen beiden te verminderen.

Kinderen leren van hoe ouders met conflicten omgaan

Kinderen leren namelijk niet alleen van wat wij zéggen. Kinderen leren vooral van het gedrag van hun ouders, zeker tijdens een scheiding. Zij zien hoe ouders met elkaar omgaan wanneer het moeilijk wordt. Zij horen de toon van een telefoongesprek, voelen de spanning tijdens een overdracht en merken meteen wanneer ze het gevoel krijgen dat ze moeten kiezen tussen hun ouders. Maar gelukkig zien zij óók wanneer ouders ervoor kiezen elkaar met respect te blijven behandelen, ook al zijn zij het niet altijd met elkaar eens.

Juist dat besef neem ik als moeder misschien nog wel vaker mee naar huis dan als mediator. Mijn werk houdt mij regelmatig een spiegel voor. Het herinnert mij eraan dat mijn kinderen niet alleen luisteren naar wat ik zeg, maar vooral kijken naar hoe ik leef. Dat geldt voor ieder van ons als ouder.

Het belangrijkste voorbeeld dat je als ouder kunt geven

Kinderen hebben geen behoefte aan perfecte ouders. Zij hebben behoefte aan ouders die verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen emoties en hun kind niet belasten met een conflict dat niet van het kind is. Misschien is dat wel één van de belangrijkste lessen die wij de generatie van morgen kunnen meegeven. Niet dat conflicten voorkomen kunnen worden, maar dat je er op een respectvolle manier mee kunt omgaan.

Een goede scheiding gaat daarom niet alleen over afspraken op papier. Zij gaat ook over het voorbeeld dat ouders iedere dag geven. Over de boodschap die kinderen meekrijgen, zonder dat die ooit hardop wordt uitgesproken.

Op de Internationale Dag van de Jeugd staan wij daarom niet alleen stil bij de toekomst van jongeren, maar ook bij onze eigen verantwoordelijkheid als volwassenen. Want uiteindelijk worden kinderen niet alleen gevormd door wat wij hun vertellen, maar vooral door wat wij hun laten zien.

Bij Hoek & Steen zien wij iedere dag hoe groot die invloed is. Een respectvolle samenwerking tussen ouders, ook na een scheiding, geeft kinderen iets mee waar zij hun hele leven op kunnen bouwen.

En misschien is dat wel de grootste invloed die wij als ouders kunnen hebben.